Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 06-Δεκ-2018 09:08

    Πώς το Κρεμλίνο έχασε τον έλεγχο της κοινωνικής ατζέντας στη Ρωσία

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Πώς το Κρεμλίνο έχασε τον έλεγχο της κοινωνικής ατζέντας στη Ρωσία

    Της Tatyana Stanovaya

    Μια ματιά στους τίτλους των mainstream ΜΜΕ στη Ρωσία, δείχνει ότι ενώ το Κρεμλίνο δαπανά πολλή ενέργεια για να προάγει την ατζέντα της εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, είναι σχεδόν απούσα από τα κοινωνικά θέματα. Πραγματικά στη Ρωσία, τα mainstream ΜΜΕ εστιάζουν κυρίως σε τρεις τομείς: στον πρόεδρο και –σε μικρότερο βαθμό- στο υπουργικό του συμβούλιο, στις στρατιωτικές και διπλωματικές συγκρούσεις στο εξωτερικό, και στην απουσία εναλλακτικών λύσεων στο σημερινό καθεστώς. Αυτοί οι τρεις πυλώνες έχουν καθορίσει την πολιτική ενημέρωσης του Κρεμλίνου τα τελευταία έξι χρόνια.

    Αυτό που λείπει από τη λίστα είναι η κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης, κάτι που τα συστημικά ΜΜΕ υπερασπίστηκαν έντονα κατά τις δύο πρώτες προεδρικές θητείες του Putin. Η συζήτηση για την κοινωνική πολιτική έδωσε τη θέση της στην προώθηση της καινοτομίας και στον εκσυγχρονισμό υπό τον πρόεδρο Dmitry Medvedev, προτού εξαφανιστεί εντελώς μετά από την προσάρτηση της Κριμαίας, η οποία εξαπέλυσε ένα κύμα ευφορίας που κράτησε το καθεστώς για αρκετά χρόνια. Επέτρεψε στο Κρεμλίνο να διατηρήσει υψηλό επίπεδο αποδοχής τη στιγμή που αγνοούσε κοινωνικά ζητήματα εν τω μέσω δυσμενών οικονομικών συνθηκών.

    Καθώς η ευφορία μετά την Κριμαία έχει υποχωρήσει, προκαλώντας το κοινό να στρέψει την προσοχή του από την τηλεόραση στο ψυγείο, τα ζητήματα της κοινωνικής αδικίας και η υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου, έχουν έλθει στο προσκήνιο. Το Κρεμλίνο έχει επιλέξει να μην αντιμετωπίσει ενεργά τα κοινωνικά ζητήματα και σταμάτησε να διαχειρίζεται την κάλυψή του στα συστημικά ΜΜΕ, με αποτέλεσμα να υπάρχει αυτό που περιγράφεται ως ένα ενημερωτικό free-for-all.

    Εκείνοι που πιστεύουν ότι η ρωσική κυβέρνηση ασκεί πλήρη έλεγχο στον Τύπο, θα εκπλαγούν όταν μάθουν πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τώρα καλύπτονται από τα συστημικά μέσα. Εν μέσω δύσκολων και άκρως αντιλαϊκών οικονομικών επιλογών -από την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης μέχρι τις αυξήσεις του ΦΠΑ- οι αναφορές των συστημικών ΜΜΕ για το θέμα έχουν φτάσει να μοιάζουν με τις αναρτήσεις στο blog του Alexei Navalny κααι τα φυλλάδια της ριζοσπαστικής αριστεράς.

    Τα τελευταία χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες της μεταμόρφωσης του τρόπου με τον οποίο νομιμοποιείται το καθεστώς της Ρωσίας. Με την ανάληψη της προεδρίας, ο Putin στήριξε την διακυβέρνησή του σε ένα κοινωνικό συμβόλαιο που υποσχέθηκε στους Ρώσους αύξηση των εισοδημάτων και δράση σε κοινωνικά ζητήματα. Του επέτρεψε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που ουσιαστικά εξάλειψαν τους ολιγάρχες στη δεκαετία του 1990, καθώς και την αντιπολίτευση από τους περιφερειακούς κυβερνήτες, και δημιούργησε την περίφημη κάθετη εξουσία.

    Καθώς οι νέες πολιτικές ελίτ της Ρωσίας ανέλαβαν θέσεις-κλειδιά στο σύστημα, το κοινωνικό συμβόλαιο σταδιακά τροποποιούνταν προς όφελός τους. Στην τρίτη του προεδρική θητεία, ο Putin απομακρύνθηκε από τους ανθρώπους, εστιάζοντας αντί αυτού στο να προστατεύσει τον εσωτερικό του κύκλο. Αυτή η διαδικασία τώρα ολοκληρώθηκε, με την κυβέρνηση να δηλώνει ανοιχτά στους πολίτες ότι "το κράτος δεν σας χρωστάει τίποτα", σύμφωνα με τα λόγια της Olga Glatskikh, αξιωματούχου της περιφερειακής κυβέρνησης του Sverdlovsk.

    Αυτή η εξέλιξη έχει οδηγήσει σε δύο πρακτικές συνέπειες. Πρώτον, το Κρεμλίνο έχει χάσει όλο το ενδιαφέρον του για τη διαχείριση της κάλυψης των κοινωνικών ζητημάτων από τα συστημικά ΜΜΕ, επιτρέποντας ακουσίως στον Τύπο, μια άνευ προηγουμένου ελευθερία στο να καταγράφουν και να παρουσιάζουν το θέμα. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και τα φιλοκυβερνητικά μέσα έχουν φτάσει να καλύπτουν τα κοινωνικά ζητήματα με στόχο την αύξηση του αναγνωστικού τους κοινού. Για αυτό και η πληθώρα ανησυχητικών πρωτοσέλιδων αναφορικά με τα κοινωνικά ζητήματα,  τα οποία είναι βάσιμα, ωστόσο φαίνεται να είναι αφύσικα κρίσιμης σημασίας για τα πρότυπα των ρωσικών ΜΜΕ.

    Δεύτερον, έχουν αλλάξει οι προτεραιότητες των κυβερνητικών αξιωματούχων. Τα συμφέροντα των ψηφοφόρων έχουν πάει πίσω σε σχέση με εκείνα των ανώτερων στελεχών του Κρεμλίνου. Με τους πόρους να εξαντλούνται. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εγκατέλειψαν την πολιτική ορθότητα. Καθώς προσπαθούν να "πουλήσουν" τις βαθιά αντιλαϊκές αλλαγές στους απλούς Ρώσους, των οποίων η άποψη για την κυβέρνηση έχει εδώ και καιρό σταματήσει να καθορίζει το εάν θα παραμείνουν στην εξουσία, ακούγονται περισσότερο ως λογιστές παρά ως υπηρέτες του λαού.

    Πραγματικά, η περίφημη φράση του Medvedev –"δεν υπάρχουν λεφτά, αλλά μην εγκαταλείπετε"- ακούγεται όλο και περισσότερο σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης. Η βουλευτής του κόμματος Ενωμένη Ρωσία, Ekaterina Lakhova, έχει προτείνει στους Ρώσους να πειραματιστούν με "μια διατροφή σε καιρό πολέμου" αντί να ζητούν από την κυβέρνηση περισσότερες παροχές, ενώ ο πρόεδρος του ρωσικού κοινοβουλίου Vyacheslav Volodin, έχει υπερασπιστεί την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, προειδοποιώντας ότι τα πράγματα μπορεί να επιδεινωθούν περαιτέρω και αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι συντάξεις ίσως καταργηθούν εντελώς.

    Στη Ρωσία, η πολιτική επιβίωση ενός κυβερνητικού αξιωματούχου εξαρτάται από την απάντηση στην επόμενη ερώτηση: "τι πρόκειται να πει ο Putin;". Ο πρόεδρος δεν ενδιαφέρεται για ασήμαντα κοινωνικά ζητήματα όταν διακυβεύονται μεγαλύτερα θέματα, από τη γεωπολιτική μέχρι τους στόχους που συμπεριλήφθηκαν στο διάταγμα του Μαΐου. Επινοώντας επιτεύγματα τα οποία αγνοούν τα πραγματικά γεγονότα, οι γραφειοκράτες "πειράζουν" τα επίσημα στοιχεία για να ταιριάζουν με τις δικές τους ανάγκες.

    Στο μεταξύ, με τα ποσοστά δημοτικότητας του Putin στα προ Κριμαίας επίπεδα και με το Κρεμλίνο να ανακάμπτει από τις δυσάρεστες ήττες στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές, το Κρεμλίνο επιλέγει να αντλήσει από τους άφθονους πόρου του για να διαχειριστεί το πολιτικό ρίσκο, παρά να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά ζητήματα. Για το Κρεμλίνο, οι μόνες προκλήσεις τις οποίες αξίζει να αντιμετωπίσει, είναι επικριτές όπως ο Navalny, ο οποίος έχει συλληφθεί επανειλημμένως, οι υποστηρικτές του, οι οποίοι διώκονται μετά από κάθε γύρο αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, και ο φιλελεύθερος Τύπος, όπως οι New Times, που τιμωρήθηκαν με ένα τεράστιο πρόστιμο, μετά από τη συνέντευξη του Navalny. Το Κρεμλίνο παραβλέπει εύκολα τα πρωτοσέλιδα για τα κοινωνικά ζητήματα που τροφοδοτούν τον φόβο και τον θυμό των πολιτών, καθώς δεν θεωρούνται ότι συνιστούν άμεση απειλή για την πολιτική του επιβίωση.

    Για να το πούμε απλά, οι αρχές δεν είναι πλέον σε θέση να ανταποκριθούν στις κοινωνικές ανάγκες. Ούτε η Μόσχα θα μπορέσει εύκολα να αποκαταστήσει τον έλεγχο στην κοινωνική ατζέντα, ακόμη και εάν προσπαθήσει να επιστρέψει σε αυτήν αύριο. Η κυβέρνηση απλώς έχει ξεχάσει πώς να επικοινωνεί με το κοινό και να κατανοεί τις απαιτήσεις του, τις οποίες όλο και περισσότερο θεωρεί υπερβολικές και πολιτικά αβάσιμες. Για να κατανοήσει κανείς τη φύση της τέταρτης προεδρικής θητείας του Putin, αρκεί να κοιτάξει στο νέο σύνθημα της κυβέρνησης: "δεν σας χρωστάμε τίποτα".

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://carnegie.ru/commentary/77824

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων